Trzeci rok Sejneńskiej Akademii Artystycznej. Sztuka jako sposób bycia razem

Cztery pracownie: Filmu, Sztuki, Muzyki oraz Opowieści o Sąsiadach spędziły te miesiące na intensywnych poszukiwaniach twórczych. Jak zawsze w pracy Pogranicza, akcenty stawiano na styki kultur - tam, gdzie „moje” przenika się z „innym”, a linie podziału stają się miejscem spotkania. Jest to widoczne w działaniach całej Akademii, jednak najpełniej wybrzmiewa w Pracowni Opowieści o Sąsiadach.

Jej uczestnicy podążali śladami wielokulturowej tradycji regionu, w którym sztuka opowiada o współbyciu. Codzienne detale - szczyty świątyń, ganki domów, ozdobne tkaniny, krzyże na rozstajach dróg, podania, legendy i pieśni - kryją w sobie pamięć życia w bogatym, wielokulturowym świecie. Grupa odkrywała ją podczas podróży i warsztatów, dotykając tradycji polskiej, litewskiej, romskiej, starowierskiej i żydowskiej. Nad całością czuwała Bożena Szroeder - prowadząca Pracownię, a zarazem twórczyni i koordynatorka całego projektu.

Podobnym podejściem kierowały się pozostałe pracownie, traktując sztukę jako sposób poznawania świata. Pracownia Sztuki, prowadzona przez Wiesława Szumińskiego, była spotkaniem z twórczością m.in. Mikalojusa Konstantinasa Čiurlionisa - litewskiego malarza i kompozytora, Małgorzaty Dmitruk, zapraszającej do intymnej przestrzeni doświadczenia ale i refleksji nad dziedzictwem kulturowym polskich Białorusinów, oraz Piotra Rogalińskiego, artysty sięgającego do najdawniejszych tradycji ludowych, by tworzyć dzieła niezwykle współczesne. 

Ścieżka muzyczna, prowadzona przez Staszka Czyżewskiego, skupiała się przede wszystkim na praktyce wspólnego słuchania największych dzieł muzyki klasycznej - w skupieniu, ciemności i uważności. Program obejmował także wizytę w operze („Carmen”), koncerty wybitnych polskich artystów oraz spotkania z nimi. Szczególne miejsce zajęły dwa koncerty poświęcone kompozytorom związanym z regionem - Achronowi z Łoździej i Mikalojusowi Konstantinasowi Čiurlionisowi - które wprowadzały uczestników w niezwykłość i duchowy wymiar ich muzyki.

Pracownia Filmu, prowadzona przez Piotra Myszczyńskiego, koncentrowała się na roli fotografii i filmu jako sztuk utrwalających to, co przemijające i ulotne. Dokumentacja była tu rozumiana jako forma pamięci. Uczestnicy poznawali najwybitniejsze dzieła historii kina, spotykali się z reżyserami i dokumentalistami, a także sami wcielali się w rolę filmowców, tworząc własne zapisy doświadczenia.

Dalekie od prawdy byłoby stwierdzenie, że celem projektu była „aktywizacja” starszych mieszkańców regionu. Powołany i prowadzony przez Jerzego Nazaruka Uniwersytet Trzeciego Wieku w Sejnach i Puńsku, z którego wywodzi się większość słuchaczy Akademii, od ponad dwunastu lat działa niezwykle prężnie, zrzeszając kilkadziesiąt osób. W tym kontekście pojęcie „aktywizacji” byłoby nieprecyzyjne, a nawet krzywdzące. Istotą Akademii są dobrowolne spotkania motywowane zapałem, podczas których wymiana wiedzy i doświadczeń zachodzi obustronnie. To przestrzeń, w której życiowa mądrość spotyka się z praktykowaniem idei - misją, której sejneńskie „Pogranicze” poświęca się od ponad trzydziestu lat.

Ambicją Akademii było przekroczenie granic wyznaczonych przez przyzwyczajenia i sięgnięcie po sztukę „na poważnie” - nie jako formę rozrywki, lecz istotny element codzienności. Każdą z pracowni wieńczą autorskie dzieła uczestników: ikony, linoryty, fotografie i filmy.

Dopełnieniem tej drogi były podróże: do Łodzi - kolebki polskiej nowoczesności, do Warszawy - współczesnego centrum artystycznego kraju, oraz do Białegostoku - miasta zbudowanego na skrzyżowaniu wielokulturowych szlaków. Za uczestnikami liczne warsztaty i spotkania z mistrzami: reżyserami, aktorami, fotografami i badaczami kultury, a także godziny spędzone na malowaniu, pracy z grafiką i filmem oraz na uważnym, wyciszonym słuchaniu muzyki.

Przed nami uroczystość wieńcząca projekt - wspólne spotkanie wszystkich Pracowni, podczas którego zaprezentowane zostaną dzieła powstałe w trakcie tego długiego roku pracy.

źródło: Ośrodek „Pogranicze – sztuk, kultur, narodów”

Więcej o projekcie można przeczytać TUTAJ. 

Projekt "Sejneńska Akademia Artystyczna" dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu „Edukacja kulturalna”.